Prawo gospodarcze Umowy handlowe

Kompensata – wzór dokumentu i zasady rozliczeń

Kompensata, czyli potrącenie wzajemnych wierzytelności, to sposób rozliczenia dwóch firm, które są dla siebie jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem. Należności umarza się wtedy do wysokości niższej z nich. Zamiast dwóch przelewów wystarczy jeden, na kwotę różnicy, a gdy salda są równe, nie trzeba płacić wcale.

Dobrze przygotowany dokument powinien zawierać dane obu stron (nazwę, adres, NIP, osoby reprezentujące), miejsce i datę oraz dokładne wskazanie wierzytelności (numery faktur lub umów, terminy płatności, kwoty). Konieczne są też kwota potrącenia, ewentualne saldo do zapłaty i podpisy osób uprawnionych do reprezentacji.

Najważniejsze cechy kompensaty to wzajemność i jednoznaczność zapisów. Poniżej znajdziesz gotowy wzór porozumienia o kompensacie, który możesz zapisać jako PDF i uzupełnić o własne dane.

Porozumienie o kompensacie wzajemnych wierzytelności nr [numer]

[Miejscowość], dnia [data] r.

Strony porozumienia

Strona A: [pełna nazwa], z siedzibą: [adres], NIP: [numer], reprezentowana przez: [imię i nazwisko, stanowisko] (dalej: „Strona A”).
Strona B: [pełna nazwa], z siedzibą: [adres], NIP: [numer], reprezentowana przez: [imię i nazwisko, stanowisko] (dalej: „Strona B”).

Wzajemne wierzytelności

Wierzyciel Podstawa wierzytelności Termin płatności Kwota brutto
Strona A Faktura nr [numer] z dnia [data] [data] [kwota] PLN
Strona B Faktura nr [numer] z dnia [data] [data] [kwota] PLN
Kwota potrącenia (niższa z wierzytelności) [kwota] PLN
Saldo do zapłaty po kompensacie (przez Stronę [A/B]) [kwota] PLN

Postanowienia

  1. Strony oświadczają, że wierzytelności wskazane w tabeli są bezsporne i wymagalne, a żadna z nich nie jest zajęta ani zastawiona.
  2. Strony dokonują wzajemnego potrącenia wierzytelności do wysokości kwoty niższej, tj. [kwota] PLN (słownie: [kwota słownie]).
  3. Z dniem podpisania porozumienia obie wierzytelności wygasają do wysokości kwoty potrącenia.
  4. Pozostałą kwotę [kwota] PLN Strona [A/B] zapłaci do dnia [data] na rachunek nr [numer rachunku].
  5. Porozumienie sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze Stron.
Strona A Strona B

(data, podpis i pieczęć)

(data, podpis i pieczęć)

Strona 1

Czym jest kompensata i na jakiej podstawie się ją stosuje

Kompensatę reguluje Kodeks cywilny (art. 498–505), który mówi o potrąceniu wierzytelności. Potrącenie ustawowe wymaga, aby obie wierzytelności były wzajemne, pieniężne (lub tego samego rodzaju), wymagalne i możliwe do dochodzenia przed sądem. Wystarczy wtedy jednostronne oświadczenie złożone drugiej stronie.

Przedstawiony wzór to kompensata umowna, czyli dwustronne porozumienie. Opiera się na swobodzie umów, więc strony mogą rozliczyć się nawet wtedy, gdy któraś z wierzytelności nie spełnia wszystkich warunków potrącenia ustawowego. Takie porozumienie jest też wygodniejsze dowodowo, bo podpisują je obie strony.

Co można zmodyfikować we wzorze

Liczba wierzytelności

Tabelę można rozbudować o kolejne wiersze, jeśli rozliczacie kilka faktur, not obciążeniowych lub umów. Pamiętaj, aby każdą pozycję opisać numerem i datą dokumentu. Kwotę potrącenia zawsze wylicza się jako sumę wierzytelności mniejszej strony.

Waluta i sposób liczenia

Wzór zakłada rozliczenie w złotych. Przy fakturach w euro lub dolarach wpisz walutę oraz kurs przeliczenia (np. średni kurs NBP z określonego dnia). Bez tego zapisu o wysokość salda łatwo się spierać.

Kompensata wielostronna

Gdy w łańcuchu rozliczeń uczestniczą trzy firmy, dodaj trzecią stronę i opisz, kto wobec kogo ma wierzytelność. Taka kompensata trójstronna wymaga wyraźnej zgody wszystkich uczestników.

Co warto dodać

Do dokumentu możesz dopisać kilka klauzul. Najczęściej są to:

zasady naliczania odsetek za okres do dnia kompensaty, zrzeczenie się wzajemnych roszczeń z tytułu rozliczonych faktur, klauzula poufności oraz wskazanie sądu właściwego dla sporów. Jeśli kompensata dotyczy części należności, warto zapisać, że pozostała część wierzytelności nadal obowiązuje na dotychczasowych warunkach.

Na co uważać przy kompensacie

Wymagalność i przedawnienie

Sprawdź terminy płatności. Potrącenie wierzytelności przedawnionej jest co do zasady możliwe, jeśli stała się ona wymagalna, zanim się przedawniła. Mimo to bezpieczniej rozliczać należności aktualne.

Zajęcia, upadłość i restrukturyzacja

Wierzytelności zajętej przez komornika nie można swobodnie potrącić. Szczególne zasady obowiązują też wobec firm w upadłości lub restrukturyzacji. Przed podpisaniem porozumienia sprawdź kontrahenta w KRS i w rejestrze postępowań.

Księgowanie i podatki

Kompensata nie anuluje faktur, tylko rozlicza należności. Podpisane porozumienie stanowi dowód księgowy, który przekaż księgowej wraz z numerami rozliczonych dokumentów, a następnie przechowuj go przez co najmniej 5 lat. Skutki w VAT i CIT, na przykład przy uldze na złe długi, warto omówić z księgowym.

Forma i reprezentacja

Dokument powinien podpisać każdy z uprawnionych reprezentantów, zgodnie z zapisami w KRS lub CEIDG albo na podstawie pełnomocnictwa. Możliwa jest też forma elektroniczna z kwalifikowanym podpisem. Zadbaj, aby każda ze stron otrzymała własny egzemplarz.

Similar Posts