Bankowość Kredyty

Na czym polega faktoring? Finansowanie faktur w praktyce

Płynność finansowa w firmach rzadko psuje się przez brak zleceń. Częściej problemem są klienci, którzy płacą po 60 czy 90 dniach, podczas gdy pensje, ZUS i dostawcy czekać nie chcą. Faktoring to sprzedaż niezapłaconej faktury firmie finansowej, która wypłaca większość kwoty od razu, a resztę po tym, jak odbiorca zapłaci. To nie jest kredyt w klasycznym rozumieniu, bo zabezpieczeniem jest sama należność, a nie majątek właściciela. Poniżej opisane jest, jak to działa w praktyce, ile kosztuje i gdzie kryją się haczyki.

Jak wygląda cały proces

Firma wystawia fakturę kontrahentowi z odroczonym terminem płatności. Zamiast czekać, przekazuje ją faktorowi (cesja wierzytelności). Faktor w ciągu zwykle 24-48 godzin wypłaca zaliczkę, najczęściej w przedziale 80-90% wartości faktury. Gdy odbiorca zapłaci, faktor oddaje resztę, potrącając swoją prowizję i odsetki.

Przykład z życia: faktura na 20 000 zł, termin płatności 60 dni. Faktor wypłaca 80%, czyli 16 000 zł. Prowizja 1,5% to 300 zł, odsetki od wypłaconej kwoty przy oprocentowaniu około 8% w skali roku to jakieś 210 zł. Firma dostaje więc łącznie około 19 490 zł, ale pieniądze ma od razu, a nie po dwóch miesiącach.

Przed podpisaniem umowy faktor sprawdza przede wszystkim kondycję odbiorców faktur, a dopiero potem samego klienta. To odbiorca ma zapłacić, więc to jego wiarygodność decyduje o limicie i cenie.

Rodzaje faktoringu

Najważniejszy podział dotyczy tego, kto ponosi ryzyko, że odbiorca nie zapłaci. Różnica jest ogromna i właśnie tu najłatwiej o niemiłą niespodziankę.

Faktoring z regresem

To wersja tańsza i częściej spotykana, zwłaszcza na początku współpracy.

Faktor wypłaca zaliczkę, ale ryzyko niewypłacalności odbiorcy zostaje po stronie firmy. Jeśli odbiorca nie zapłaci w określonym czasie, faktor żąda zwrotu wypłaconych pieniędzy.

W praktyce to więc bardziej szybkie finansowanie niż zabezpieczenie. Można go porównać do krótkoterminowej pożyczki pod zastaw faktury.

Dla stabilnej firmy ze sprawdzonymi, terminowymi klientami zwykle wystarcza. Prowizje są niższe, a formalności prostsze.

Faktoring bez regresu

Tu faktor przejmuje ryzyko braku zapłaty z powodu niewypłacalności odbiorcy. Jeśli ten nie zapłaci, firma nie musi oddawać pieniędzy.

Brzmi świetnie, ale są ograniczenia. Ochrona obejmuje zwykle tylko należności mieszczące się w przyznanym limicie na danego odbiorcę. Faktura ponad limit zostaje na ryzyku firmy.

Poza tym spór handlowy nie jest niewypłacalnością. Jeśli klient reklamuje towar i odmawia płacenia, faktor się wycofa, a regres wróci jak bumerang.

Cena jest wyższa, bo w prowizji siedzi ubezpieczenie. Dla firm, które mają jednego czy dwóch dużych odbiorców, to jednak często jedyny sposób, by ich ewentualna upadłość nie pociągnęła za sobą własnej.

Nazwa „bez regresu” nie oznacza pełnej ochrony. Przed podpisaniem warto sprawdzić w umowie, w jakich sytuacjach faktor może się z odpowiedzialności wyłączyć. Spory o jakość towaru czy usługi zwykle do nich należą.

Jawny, cichy i odwrócony

W faktoringu jawnym odbiorca wie, że wierzytelność została sprzedana, i płaci bezpośrednio faktorowi. W cichym klient płaci na dotychczasowy rachunek firmy, a ta przekazuje pieniądze dalej. Cichy bywa wygodniejszy wizerunkowo, ale dla faktora jest bardziej ryzykowny, więc zwykle oznacza wyższą cenę i dokładniejszą weryfikację.

Osobna sprawa to faktoring odwrócony. Inicjatorem jest tu duży odbiorca, który chce wydłużyć sobie termin płatności, a jego dostawcy dostają pieniądze szybciej od faktora, korzystając z wiarygodności tego odbiorcy. Dla małego dostawcy to często tańsza opcja niż samodzielne szukanie finansowania.

Ile to naprawdę kosztuje

Oferty faktorów trudno porównać, bo każdy dzieli koszt inaczej. Jeden daje niską prowizję i wysokie odsetki, drugi odwrotnie. Warto więc przeliczać wszystko na konkretnym przykładzie faktury.

Prowizja i odsetki

Prowizja faktoringowa to procent od wartości faktury, zwykle od ułamka procenta do kilku procent. Zależy od obrotów, jakości odbiorców, terminów płatności i rodzaju faktoringu.

Odsetki naliczane są od wypłaconej zaliczki, za czas od wypłaty do zapłaty przez odbiorcę. Zwykle to stawka referencyjna plus marża faktora.

Im dłuższy termin płatności, tym droższe finansowanie. Faktura z terminem 90 dni kosztuje wyraźnie więcej niż z terminem 30 dni, nawet przy tej samej prowizji.

W przykładzie z początku artykułu łączny koszt to około 510 zł od faktury wartej 20 000 zł. Wydaje się niewiele, ale w stosunku do wypłaconych 16 000 zł i na dwa miesiące to w przeliczeniu rocznym kilkanaście procent. Taniej niż kredyt kupiecki od dostawcy, który rezygnuje z rabatu, ale drożej niż typowy kredyt obrotowy.

Opłaty dodatkowe

Poza prowizją i odsetkami w umowach często pojawiają się dodatkowe pozycje. Warto ich szukać w tabeli opłat, a nie w ofercie handlowej.

  • opłata przygotowawcza lub za otwarcie limitu,
  • opłata za obsługę każdej faktury lub każdego odbiorcy,
  • minimalna miesięczna kwota obrotu, której niedotrzymanie oznacza dopłatę,
  • koszty monitoringu odbiorców i windykacji.

Przy małych fakturach opłaty stałe potrafią zjeść więcej niż sama prowizja. Faktoring ma sens głównie przy należnościach liczonych w tysiącach, nie w setkach złotych.

Kto na tym korzysta, a komu się nie opłaca

Faktoring działa tylko w relacjach B2B z odroczonym terminem płatności. Sprzedaż konsumencka czy za gotówkę go nie dotyczy. Największy sens ma w kilku sytuacjach:

  • firma szybko rośnie i brakuje jej kapitału obrotowego na zakup materiałów czy zatrudnienie ludzi,
  • sprzedaż jest sezonowa i pieniądze są potrzebne przed szczytem,
  • duży odbiorca płaci po 60-90 dniach, a firma nie ma negocjacyjnej siły, by to zmienić,
  • brakuje zdolności kredytowej lub zabezpieczeń do klasycznego kredytu.

Nie opłaca się, gdy marże są tak niskie, że koszt finansowania je zjada. Podobnie przy dużej liczbie drobnych faktur albo gdy odbiorcy mają kiepską historię płatniczą, bo faktor ich po prostu nie zaakceptuje.

Na co patrzeć w umowie

Umowy faktoringowe są dłuższe i bardziej techniczne, niż się wydaje. Zwykle zawierają zapisy o limitach, okresach wypowiedzenia, kaucjach i zakazie cesji tych samych faktur innemu podmiotowi. Przy ocenie oferty dobrze przejść przez kilka pytań.

  • Czy cena jest podana w formie, którą da się przeliczyć na konkretną fakturę?
  • Jak długo trwa umowa i jakie są koszty rezygnacji?
  • Co się dzieje z fakturą, gdy odbiorca zgłosi reklamację?
  • Czy faktor może jednostronnie zmniejszyć limit lub zmienić warunki?

Jeszcze jedno: faktoring dobrze sprawdza się jako narzędzie na konkretny etap rozwoju firmy, ale niewłaściwie użyty maskuje problem. Jeśli klienci systematycznie płacą późno, a marża jest cienka, finansowanie faktur tylko opóźni moment, w którym trzeba będzie renegocjować ceny albo warunki płatności.

Similar Posts